[PL] Żywność-z-sąsiedztwa, czyli o krótkich łańcuchach dostaw

Rolnik z sąsiedztwa

Pandemia spowodowała, że klienci zaczęli bardziej zwracać uwagę na jakość żywności i jej producenci musieli stanąć na wysokości zadania dostarczając konsumentom najlepsze produktów. Szybko jednak okazało się, że za jakością tak naprawdę nie stoją rozbudowane mechanizmy kontroli, a właśnie bliskość i lokalność. Instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo żywności, mnogość różnego rodzaju certyfikatów nie determinuje, jak by się mogło wydawać pewności co do wartości jedzenia, które na co dzień spożywamy.

Alternatywą dla długiego łańcucha żywnościowego jest system rolnictwa wspieranego społecznie (RWS). Dane mówią same za siebie np. w Chinach podczas szczytu pandemii w styczniu popyt na produkty z sieci RWS wzrósł o 300%. Ruch Rolnictwa Wspieranego Społecznie powoduje bycie bliżej ludzi. Podobne informacje otrzymaliśmy z kraju Basków. Jak wynika z relacji aktywistki i wiceprzewodniczącej URGENCI – międzynarodowej sieci na rzecz RWS, Isy Alvarez „Rząd zalecił zamknięcie targowisk, ale sieci RWS pracują intensywniej niż kiedykolwiek przedtem. Jedynym problemem jest to, że z powodu ograniczeń w przemieszczaniu się tylko rolnikom zezwala się na dokonywanie dostaw i muszą to robić, poruszając się od domu do domu”.

Bywa, że rolnicy z kręgu RWS są niezależni od decyzji władz lokalnych (np. tych związanych z zamknięciem targowisk), często jednak sami proszeni są przez samorządy o pomoc i ściśle z nimi współpracują. Jak wynika z relacji przewodniczącej szwajcarskiej sieci RWS, Gaelle Bigler: „(…) Z powodu zamknięcia granic, wielkoskalowi hodowcy warzyw mają poważne problemy ze znalezieniem ludzi do pracy, ponieważ zwykle wynajmują tymczasowych, zagranicznych, nisko opłacanych pracowników, czego my, jako grupy RWS, nie robimy.”

Kolejną przewagą RWS-ów jest skrupulatne planowanie dostaw, co przekłada się na niemarnowanie żywności. To szczególnie ważne w kontekście sytuacji na świecie.
Już teraz dochodzą do nas niepokojące informacje z USA, gdzie farmerzy topią mleko w lagunach (malejące ceny mleka w skupach w Polsce to dowód na to, że nasza branża mleczarska także ugina się pod presją koronawirusa)(1), a warzywa pozostawiają na polach do gnicia – zamknięcie restauracji sprawiło, że rolnicy stracili rynek zbytu (2). Jeszcze bardziej drastyczne skutki dotknęły sektor mięsny. Wywołane koronawirusem zamknięcie rzeźni spowodowało, że właściciele ferm masowo zabijają hodowane przez siebie zwierzęta (3).

Aby temu zapobiec, warto wzmacniać sieci RWS. O zwrócenie się bezpośrednio do rolników apeluje Koalicja Żywa Ziemia.

Zaopatrywanie się u lokalnych dostawców traktują jako przejaw patriotyzmu. Wzywają polskich konsumentów do kupowania żywności wytwarzanej lokalnie i zacieśniania relacji między rolnikami a odbiorcami. Koalicja apeluje także o angażowanie się w oddolne tworzenie struktur bezpośredniej współpracy pomiędzy rolnikami i konsumentami, np. kooperatyw spożywczych czy paczek od rolnika. Warto także zwracać się do sprzedawców żywności z pytaniami o miejsce wytworzenia żywności, metody jej produkcji oraz sugerowanie sprzedawcom, że poszukujemy żywności ekologicznej i lokalnej.

Jak czytamy w apelu: Lokalne rolnictwo i możliwość bezpośredniego kupowania żywności od jej producentów pozwalają chronić interesy gospodarstw rodzinnych, a także zachowywać tradycję i kulturę obszarów wiejskich.(…) (4), aby zadbać o bezpieczeństwo żywnościowe i żywności, zatroszczmy się o tych, którzy karmią nas na co dzień, a żywności przez nich produkowanej nie pozwólmy się zmarnować. Zamiast mnożyć przepisy kontrolujące nadmiernie rozbudowany łańcuch żywnościowy, warto wspierać rozwiązania prawne regulujące rynek sprzedaży bezpośredniej.

_(1) https://www.agrofakt.pl/koronawirus-a-ceny-mleka-w-skupie-rolnicy-wylewaja-mleko-na-pola/_
_(2) https://www.nytimes.com/2020/04/11/business/coronavirus-destroying-food.html_
_(3) https://www.theguardian.com/environment/2020/apr/29/millions-of-farm-animals-culled-as-us-food-supply-chain-chokes-up-coronavirus?fbclid=IwAR2m1Xh-ooIb5m46FWSqSSVNJxlid2md69A1GMqLoej3COSbzQg3yhUHmsE_
_(4) Z apelu Koalicji Żywa Ziemia https://koalicjazywaziemia.pl/2020/04/30/apel-koalicji-zywa-ziemia-do-rolnikow-i-konsumentow/?fbclid=IwAR0AWpc-E_9YnIUm2awmNIudg-K0gHBSnHZIvqGkkV8bo8nbjKiKPHNAxXs_

Klaudia Kryńska (redaktor)